اصول و روش نگهداری گل ارکیده

نگهداری از گل ارکیده به طور کلی آسان است، زیرا این گیاه به آب و نور کمی نیاز دارد، که این امر کار شما را ساده‌تر می‌کند. اما روش نگهداری گل ارکیده نیاز به دقت و صبوری دارد و باید به شرایط محیطی، آبیاری، کوددهی و مشکلات احتمالی آن توجه کرد. با رعایت نکاتی که در ادامه به شما خواهیم گفت، می‌توانید ارکیده خود را سالم و زیبا نگه دارید.

طرز نگهداری گل ارکیده

در ادامه، نکات مهم برای مراقبت صحیح از گل ارکیده به‌صورت خلاصه آورده شده است. اگر به توضیحات بیشتری نیاز دارید، پیشنهاد می‌کنیم ادامه مقاله را مطالعه کنید.

معرفی روش نگهداری گل ارکیده در خانه

گل ارکیده یک گیاه گرمسیری است که در طبیعت روی شاخه‌ها یا سنگ‌ها رشد می‌کند و از هوا و باران رطوبت و مواد غذایی می‌گیرد. بنابراین برای نگهداری از گل ارکیده در خانه باید به موارد زیر توجه کرد:

1- خاک گل ارکیده

باتوجه به مطالب ذکرشده می‌توان نتیجه گرفت که ارکیده برای رشد مناسب به خاک خاصی نیاز دارد و نمی‌توان آن را در خاک معمولی کاشت. مهم‌ترین ویژگی خاک مناسب برای ارکیده، زهکشی عالی است، به‌طوری که آب به سرعت از آن عبور کند و در خاک باقی نماند.

به‌طورکلی دو نوع خاک برای کاشت ارکیده استفاده می‌شود:

• پوسته درخت (چیپس): این نوع خاک به دلیل ساختار متخلخل و سبک، زهکشی مناسبی دارد و برای ارکیده ایده‌آل است. با این حال، پوسته درخت به مرور زمان خرد شده و خاصیت زهکشی خود را از دست می‌دهد، بنابراین بهتر است هر یک تا دو سال یک‌بار تعویض شود.
• خزه درشت (ماس): این نوع خاک نیز برای ارکیده مناسب است، اما نسبت به پوسته درخت نیاز به مراقبت بیشتری دارد، زیرا ممکن است رطوبت را بیش از حد در خود نگه دارد.

برای تعویض خاک ارکیده، مراحل زیر را دنبال کنید:

• گیاه را با دقت و به‌آرامی از گلدان خارج کنید.
• خاک قدیمی را کاملاً دور بریزید.
• ریشه‌های پوسیده یا سیاه‌شده را با قیچی هرس کنید.
• گیاه را دوباره در گلدان قرار داده و خاک جدید (ترجیحاً پوسته درخت) را به‌آرامی به دور ریشه‌ها بریزید.

به گفته پرورش‌دهندگان حرفه‌ای ارکیده، بهترین گزینه برای خاک این گیاه، پوسته درخت (چیپس) است، زیرا علاوه بر زهکشی مناسب، بافتی سبک و مناسب برای رشد ریشه‌ها فراهم می‌کند. همچنین باید هر یک تا دو سال یک بار خاک ارکیده را تعویض کرد و ریشه‌های پوسیده یا سیاه شده را برید.

2- هرس گل ارکیده

برای پرورش ارکیده، بعد از اینکه گل‌ها ریختند، ساقه گلدهنده را بررسی کنید. معمولاً روی این ساقه‌ها، زبانک‌های سبز یا قهوه‌ای وجود دارد که از جوانه‌ها محافظت می‌کنند. اگر این زبانک‌ها را دیدید، ساقه را قطع نکنید، چون این جوانه‌ها ممکن است به ساقه‌های جدید تبدیل شده و دوباره گل بدهند. البته نوع ارکیده‌تان هم روی نحوه هرس تاثیر دارد؛ برخی ارکیده‌ها می‌توانند روی همان ساقه دوباره گل بدهند، در حالی که بیشتر آن‌ها به ساقه‌های جدید نیاز دارند. نکته مهم این است که برای هرس، حتماً از ابزار تیز و تمیز استفاده کنید تا گیاه آسیب نبیند و از ورود بیماری‌ها جلوگیری شود.

3- آبیاری ارکیده

آبیاری گیاهان طبق تقویم یا برنامه ثابت، راهی مطمئن برای از بین بردن آن‌هاست! بهترین زمان آبیاری، یک روز قبل از خشک شدن کامل خاک است. برای تشخیص رطوبت خاک، می‌توانید خاک را بین انگشتان خود فشار دهید یا با فرو کردن انگشت یا یک چوب نازک در خاک، میزان خشکی آن را بررسی کنید. اگر ۲-۳ سانتی‌متر بالایی خاک خشک بود، وقت آبیاری است. برای آبیاری ارکیده، به اندازه‌ای آب دهید که تمام سطح خاک خیس شود و آب اضافی از زیر گلدان خارج گردد. حتماً مطمئن شوید گلدان سوراخ‌های زهکشی مناسب دارد تا آب در خاک نماند و ریشه‌ها سالم بمانند.

4- دما مناسب برای نگهداری ارکیده

دمای مناسب برای نگهداری ارکیده بین ۱۲ تا ۲۸ درجه سانتی‌گراد است. دمای پاییز باعث تحریک گلدهی و رشد بیشتر ساقه گل‌دهنده می‌شود، اما سرمای زمستان باعث سیاه شدن غنچه‌ها می‌گردد. دماهای بالای ۳۰ درجه سانتی‌گراد نیز رشد گیاه را کند می‌کنند. ارکیده به جریان هوا در اطراف ریشه‌ها نیاز دارد، بنابراین نیازی نیست در خاک زیادی کاشته شود. هوای خشک، گرمای شدید و سرمای زیاد برای ارکیده مضر هستند و یک محیط ملایم، گرم و کمی مرطوب به دوام شکوفه‌های آن کمک می‌کند.

5- کوددهی به گل ارکیده

کودهای تقویتی که به مرور زمان تجزیه و مواد مغذی را آزاد می‌کنند، یا کودهای NPK با ترکیب ۱۴-۱۴-۱۴ برای ارکیده مفید هستند. برای تقویت گلدهی ارکیده، بهتر است میزان فسفر را افزایش دهید؛ برای این منظور می‌توانید از کودهایی مانند ۱۰-۳۰-۲۰ استفاده کنید. بهترین زمان برای کوددهی به ارکیده، فصل رشد مانند بهار و تابستان است. در زمستان، توصیه می‌شود میزان کوددهی را کاهش دهید تا گیاه دچار آسیب نشود.

6- رطوبت مورد نیاز

گل ارکیده یک گیاه گرمسیری است که به رطوبت بالایی نیاز دارد. برای ایجاد رطوبت مناسب برای ارکیده، می‌توانید از روش‌های زیر استفاده کنید:

• قرار دادن گلدان ارکیده روی سینی پر از سنگ‌های مرطوب یا خزه، به‌طوری که آب از آن‌ها تبخیر شود ولی به ریشه‌ها نرسد.
• اسپری کردن آب روی برگ‌ها و شاخه‌های گل ارکیده به‌طور منظم، به‌ویژه در فصل‌های گرم.
• قرار دادن گل ارکیده در کنار گیاهان دیگر که رطوبت محیط را افزایش می‌دهند.
• استفاده از دستگاه‌های مرطوب‌کننده هوا یا بخاری‌های آبی که رطوبت را تنظیم می‌کنند.

برای انجام گل آرایی سنگ قبر کلیک کنید

7- نور مورد نیاز

گل ارکیده نیاز به نور کافی دارد تا شکوفه دهد، اما نباید در معرض نور مستقیم خورشید قرار گیرد، چون این باعث سوختگی برگ‌ها و شاخه‌ها می‌شود. بهتر است گل ارکیده را در مکانی قرار دهید که نور غیرمستقیم خورشید به آن برسد، مثلا در نزدیکی پنجره‌های شمالی یا شرقی. همچنین باید توجه داشت که مقدار نور مورد نیاز گل ارکیده بستگی به نوع و رنگ آن دارد. برای مثال، گل ارکیده‌های رنگی نیاز به نور بیشتری دارند تا گل ارکیده‌های سفید یا صورتی.

آیا روش نگهداری گل ارکیده سفید با بنفش تفاوت دارد؟

گل ارکیده بنفش و سفید از خانواده فالانوپسیس هستند و بیشتر در بازار مصرف دارند. این دو نوع ارکیده تفاوت‌های جزئی در روش نگهداری دارند:

1- گل ارکیده بنفش:

• نیاز به نور بیشتری دارد زیرا رنگ بنفش به‌دلیل تولید پیگمان‌هایی است که به مقاومت در برابر نور خورشید کمک می‌کنند.
• باید در مکانی با نور غیرمستقیم، مانند نزدیکی پنجره‌های جنوبی یا غربی، قرار گیرد.
• در صورت نبود نور کافی، ممکن است گلدهی نداشته باشد یا رنگ گل‌ها کمرنگ شود.

2- گل ارکیده سفید:

• نیاز به نور کمتری دارد زیرا رنگ سفید نشان‌دهنده کمبود پیگمان‌های جذب‌کننده نور است.
• باید در مکانی با نور کمتر، مانند دور از پنجره‌ها یا در محل‌های سایه‌دار، قرار گیرد.
• اگر در معرض نور زیاد قرار گیرد، ممکن است دچار سوختگی یا تغییر رنگ به زرد شود.

نگهداری گل ارکیده در گلدان شیشه ای

گل ارکیده علاوه بر نگهداری در گلدان‌های معمولی، در گلدان‌ها و ظروف شیشه‌ای نیز به‌خوبی رشد می‌کند. در این بخش، دستورالعمل نگهداری گل ارکیده در یک گلدان شیشه‌ای یا ظرف شیشه‌ای آورده شده است:

• ابتدا یک ظرف شیشه‌ای مناسب انتخاب کنید. ارکیده‌ها به فضای فشرده نیاز دارند، بنابراین گلدانی کوچکتر را انتخاب کرده و از گلدان‌های خیلی بزرگ خودداری کنید.
• گلدان را با آب جوش ضدعفونی کنید تا ظروف از هرگونه آلودگی پاک شوند و شرایط بهداشتی برای رشد ارکیده فراهم گردد.
• یک ارکیده سالم انتخاب کنید. اگر ارکیده در گلدان پلاستیکی است، آن را از گلدان خارج کرده و ساقه‌ها و ریشه‌های خشک را برش دهید و برگ‌های مرده را جدا کنید.
• در کف گلدان یک لایه ضخیم از شن، خاک رس، سنگریزه یا تکه‌های سنگ قرار دهید. این لایه به عنوان زهکشی عمل می‌کند و مانع تماس ریشه‌ها با آب کف گلدان می‌شود.
• سپس بستر خاک مناسب را اضافه کنید تا فضای گلدان پر شود. برای ارکیده، می‌توانید از خزه اسفاگنوم یا مخلوط مخصوص گل ارکیده استفاده کنید. به یاد داشته باشید که ریشه‌های ارکیده به جریان هوا نیاز دارند، بنابراین بستر باید امکان گردش هوا را فراهم کند.
• بهتر است ابتدا کمی از مخلوط بستر را با آب تمیز که قبلاً جوشیده و سرد شده است مرطوب کنید. پس از نیم ساعت، آب را تخلیه کرده و ارکیده را در بستر گلدان قرار دهید.
• برای آبیاری، قبل از کاشت، ریشه‌ها را به مدت نیم ساعت در آب گرم قرار دهید و از خیس کردن برگ‌ها و گل‌ها پرهیز کنید.
• در طول دوره رشد ارکیده، تغذیه و کوددهی آن اهمیت دارد. می‌توانید کودهای معدنی و مواد مغذی را به آب آبیاری اضافه کنید.
• ارکیده حساس به آبیاری زیاد است، بنابراین آن را بیش از حد آبیاری نکنید. همچنین، اطمینان حاصل کنید که آب اضافی از ریشه‌ها خارج می‌شود. در صورت آبیاری زیاد، می‌توانید آب اضافی را تخلیه کنید.

نحوه نگهداری گل ارکیده در آب

یکی از روش‌های ساده و جذاب نگهداری گل ارکیده، کاشت آن در آب است. این روش به شما اجازه می‌دهد ریشه‌های زیبای ارکیده را ببینید و در عین حال نیاز به آبیاری و کوددهی کمتری داشته باشید و از مشکلاتی مثل پوسیدگی ریشه و قارچ جلوگیری کنید. برای نگهداری ارکیده در آب باید به نکات زیر توجه کنید:

• انتخاب گل ارکیده مناسب: از ارکیده‌هایی استفاده کنید که ریشه‌های سالم و سبز دارند و برگ‌ها و شاخه‌ها خشک یا آسیب‌دیده نباشند. بهترین گزینه، ارکیده‌هایی هستند که در خاک کاشته شده‌اند؛ پس ابتدا خاک آن‌ها را بردارید و ریشه‌ها را با آب تمیز شستشو دهید.
• انتخاب ظرف مناسب: از ظرف‌های شفاف و بدون رنگ استفاده کنید تا نور به ریشه‌ها برسد و فتوسنتز انجام شود. ظرف باید کوچک و باریک باشد تا ریشه‌ها به راحتی در آن قرار بگیرند و تکان نخوردند. ظرف‌های شیشه‌ای یا پلاستیکی بهترین گزینه هستند.
• انتخاب آب مناسب: برای ارکیده باید از آب تصفیه‌شده یا مقطر استفاده کنید تا هیچ ماده معدنی یا شوری در آن نباشد. هر دو هفته یکبار آب را عوض کنید و از آب خیلی گرم یا سرد اجتناب کنید. همچنین، می‌توانید مقدار کمی کود مایع ارکیده به آب اضافه کنید تا گیاه تغذیه شود.
• انتخاب محل مناسب: گل ارکیده را در مکانی با نور مناسب قرار دهید؛ نور کافی مهم است، اما نباید زیاد یا مستقیم باشد. بهترین جا، نزدیک پنجره‌های شمالی یا شرقی است. از قرار دادن ارکیده در معرض نور مستقیم خورشید یا مکان‌هایی با دمای زیاد یا کم خودداری کنید.

این روش به شما کمک می‌کند تا گل ارکیده‌ای زیبا و سالم داشته باشید و از تماشای ریشه‌های آن لذت ببرید!

بررسی مشکلات و بیماری‌های گل ارکیده به همراه درمان

گل ارکیده گیاهی حساس است و در شرایط نامناسب ممکن است دچار بیماری‌ها و مشکلات مختلفی شود. در ادامه برخی از رایج‌ترین مشکلات این گیاه و راه‌های درمان آن آورده شده است:

1- دلایل پژمرده شدن گل ارکیده

گل ارکیده به چهار دلیل اصلی دچار پژمردگی می‌شود:

• تغییرات محیطی: ارکیده‌های گلدار به تغییر محیط حساس هستند. انتقال از گلخانه به خانه می‌تواند به گیاه شوک وارد کند. بهتر است پس از ریزش گل‌ها، گلدان یا مکان آن را تغییر دهید.
• نوسانات دمایی: تفاوت دمایی بین گلخانه و محیط خانه، به‌ویژه در زمستان، می‌تواند باعث پژمردگی شود. همچنین، قرار دادن گیاه در معرض باد وسایل گرمایشی یا سرمایشی مضر است.
• کمبود رطوبت: ارکیده به حداقل ۴۰٪ رطوبت نیاز دارد. برای حفظ رطوبت می‌توان از دستگاه بخور، اسپری آب یا مکان‌های مرطوب مانند آشپزخانه استفاده کرد.
• آبیاری نامناسب: کمبود آب باعث پژمردگی برگ‌ها می‌شود. درعین‌حال، زهکشی نامناسب نیز ممکن است موجب خشک ماندن ریشه‌ها شود. پس به میزان آبیاری و کیفیت خاک توجه کنید.

2- پوسیدگی ریشه

• علت: آبیاری بیش از حد یا خاک با زهکشی نامناسب
• علائم: سیاه یا قهوه‌ای شدن ریشه‌ها، نرم شدن و بوی نامطبوع

درمان:

• گل را از گلدان خارج کرده و ریشه‌های پوسیده را با قیچی استریل ببرید.
• محل برش را با زغال یا قارچ‌کش ضدعفونی کنید.
• از خاک مخصوص ارکیده با زهکشی مناسب استفاده کنید.
• آبیاری را کاهش دهید و فقط زمانی آب دهید که ریشه‌ها خشک باشند.

3- سوختگی برگ

• علت: قرار گرفتن در معرض نور مستقیم خورشید یا گرمای زیاد
• علائم: لکه‌های قهوه‌ای یا سیاه روی برگ‌ها، خشک شدن لبه‌ها

درمان:

• گیاه را به مکانی با نور غیرمستقیم منتقل کنید.
• برگ‌های سوخته را با قیچی ضدعفونی شده ببرید.
• برای محافظت از گیاه، رطوبت محیط را افزایش دهید.

برای جلوگیری از بروز یکسری مشکلات، زهکشی مناسب، رطوبت متعادل و نور کافی را برای ارکیده فراهم کنید.

4- آفت‌ها و حشرات

• علت: آلوده شدن گیاه به کنه‌ها، شپشک‌ها، مگس‌ها یا کرم‌ها
• علائم: لکه‌های سفید، زرد یا قهوه‌ای روی برگ‌ها، ضعف و زرد شدن گیاه

درمان:

• برگ‌ها و ساقه را با آب فشار قوی شستشو دهید.
• از حشره‌کش‌های مخصوص ارکیده استفاده کنید.
• گیاه را از سایر گیاهان آلوده دور نگه دارید.

5- بیماری‌های قارچی

• علت: رطوبت زیاد، تهویه نامناسب یا آبیاری روی برگ‌ها
• علائم: لکه‌های سفید، سیاه یا قهوه‌ای روی برگ و ساقه، پژمردگی

درمان:

• برگ‌های آلوده را هرس کنید.
• گیاه را با قارچ‌کش مخصوص ارکیده اسپری کنید.
• از آبیاری زیاد و نگهداری در محیط‌های بسته و تاریک خودداری کنید.

راز دوباره گل دادن ارکیده

اگر به‌درستی از گل ارکیده مراقبت کنید، بعد از 6 تا 9 ماه از پایان گلدهی باید مجدداً شکوفه‌های زیبای آن را ببینید. اما اگر گل نمی‌دهد، ممکن است دلایل زیر وجود داشته باشد:

• نور ناکافی: ارکیده به نور زیاد اما غیرمستقیم نیاز دارد. در صورت کمبود نور، از لامپ‌های رشد استفاده کنید.
• نور زیاد: نور مستقیم خورشید می‌تواند باعث سوختگی برگ‌ها شود. از قرار دادن ارکیده در معرض نور مستقیم اجتناب کنید.
• دمای نامناسب: ارکیده به دمای 12 تا 28 درجه سانتی‌گراد نیاز دارد. نوسانات دمایی می‌تواند رشد گیاه را مختل کند.
• کوددهی نامناسب: استفاده از کود بیش از حد یا کمبود آن می‌تواند مانع گلدهی شود. کودهای فاقد اوره برای ارکیده مناسب‌ترند.
• آبیاری زیاد: آبیاری بیش از حد می‌تواند باعث پژمردگی برگ‌ها و قهوه‌ای شدن ریشه‌ها شود. از غرقاب شدن گیاه خودداری کنید و اجازه دهید گیاه خشک شود.
• آبیاری کم: آبیاری کم باعث خشکی برگ‌ها و توقف رشد می‌شود. مطمئن شوید که گیاه به‌طور منظم آبیاری می‌شود.
• فصل نامناسب برای گلدهی: ارکیده معمولاً در پاییز گل می‌دهد. در بهار و تابستان بیشتر باید به مراقبت از آن توجه کنید.
• نیاز به تعویض گلدان: اگر ریشه‌ها فشرده شده یا از گلدان بیرون زده‌اند، نشان‌دهنده نیاز به تعویض گلدان است.

در نگهداری گل ارکیده بعد از گلدهی چه نکاتی لازم است؟

برای مراقبت بهتر از گل ارکیده پس از پایان دوره گلدهی، این راهنما می‌تواند به شما کمک کند:

• تعویض خاک گلدان: پس از اتمام گلدهی، خاک گلدان را با خاک مناسب و تازه تعویض کنید. خاک ارکیده باید دارای زهکشی خوب و غنی از مواد آلی مانند پوسته درخت یا خزه باشد.
• حذف گل‌ها و شاخه‌های خشک: گل‌ها و شاخه‌های خشک را با قیچی مناسب جدا کنید. این کار کمک می‌کند تا گیاه انرژی خود را برای رشد مجدد صرف کند و ظاهری مرتب‌تر داشته باشد.
• کوددهی منظم: برای تقویت گیاه و افزایش احتمال گلدهی مجدد، از کود مخصوص ارکیده استفاده کنید. می‌توانید کود را هر ماه یک بار یا هر دو هفته یک بار (با نصف مقدار توصیه‌شده) در آب آبیاری حل کرده و به گیاه بدهید.
• تامین نور مناسب: ارکیده به نور غیرمستقیم و کافی نیاز دارد. آن را در محلی قرار دهید که نور روز را دریافت کند، اما از تابش مستقیم خورشید محافظت شود. در صورت کمبود نور، از لامپ‌های مخصوص گیاهان کمک بگیرید.
• حفظ دمای مناسب: دمای محل نگهداری ارکیده باید بین 16 تا 24 درجه سانتی‌گراد باشد. از قرار دادن گیاه در مکان‌های بسیار گرم یا سرد خودداری کنید تا رشد بهینه‌تری داشته باشد.